Taşma Payı Nedir, Nasıl Ayarlanır?

Kısa cevap

• Taşma payı (bleed), tasarımın kesim çizgisinin dışına kasıtlı olarak taşırılan kısmıdır. Standart değeri her kenarda 3 mm’dir.
• Amacı, kesim sırasındaki 1-2 mm’lik kaymanın kağıdın kenarında beyaz çizgi bırakmasını önlemektir.
• Taşma payı, güvenli alandan farklıdır: taşma payı dışarı doğru fazlalık, güvenli alan içeri doğru boşluktur.
• A6 davetiye (10,5 × 14,8 cm) için çalışma alanın 11,1 × 15,4 cm olmalıdır.

Baskıya gönderilen dosyalarda en sık görülen teknik eksik taşma payıdır. İyi haber: anlaşılması beş dakika, uygulanması bir dakika süren bir konu.

Taşma payı neden gerekiyor

Baskı makinesi tasarımı kağıda basar, sonra bıçak kağıdı istenen ölçüde keser. Bu iki işlem arasında kağıt milimetrenin altında kayabilir; giyotin bıçağı da mutlak hassasiyette değildir. Sonuçta kesim çizgisi, tasarladığın çizgiden 1-2 mm sapabilir.

Tasarımın rengi tam kesim çizgisinde bitiyorsa, bıçak bir milimetre dışarı kayınca kenarda beyaz bir şerit kalır. Bu, baskı işinin amatör görünmesine yol açan en yaygın kusurdur. Taşma payı, rengin kesim çizgisinin dışına devam etmesini sağlar; bıçak nereye düşerse düşsün rengin içine düşer.

Üç alan: taşma, kesim, güvenli alan

Her baskı dosyasında iç içe geçmiş üç alan vardır:

Yani tasarımın dış 3 mm’si kesilecek, iç 5 mm’sine ise bir şey koymayacaksın. Yazıların oynayabileceği alan kesim çizgisinden 5 mm içeride başlar.

Hangi ebatta çalışma alanı kaç santim

Küçük etiketlerde taşma payı 2 mm’ye düşer, çünkü ürünün kendisi küçüktür; ama oransal olarak kesim toleransı daha belirgin hissedilir, bu yüzden güvenli alan kuralı orada daha da önemlidir.

Hangi tasarımlarda taşma payı şart

Taşma payı her dosyada iyi bir alışkanlıktır ama iki durumda kesinlikle zorunludur:

• Zemin rengi kağıdın kenarına kadar gidiyorsa. Renkli, fotoğraflı veya desenli zeminler bu gruba girer.
• Kenara yakın çerçeve veya bant varsa. Çerçeveler kesim kaymasını en çok ele veren öğedir; bir kenarda kalın, karşı kenarda ince görünür.

Tasarımın beyaz zeminliyse ve kenarlarda hiçbir şey yoksa taşma payı olmadan da sorunsuz basılır — kesilen yer zaten beyazdır.

Nasıl ayarlanır

• Canva: Pro hesapta indirme ekranındaki “Kırpma işaretleri ve taşma payı” kutusu. Ücretsiz hesapta belgeyi baştan yukarıdaki tablodaki büyük ölçüde aç. Ayrıntılar Canva rehberinde.
• Photoshop: Belgeyi taşma paylı ölçüde aç (A6 için 11,1 × 15,4 cm), kesim çizgisini kılavuz çizgiyle işaretle.
• Illustrator / InDesign: Yeni belge ekranında “Kanama / Bleed” alanına dört kenar için 3 mm gir. PDF’e aktarırken “Belge kanama ayarlarını kullan” seçeneğini işaretle.
• Word veya PowerPoint: Bu programlarda taşma payı kavramı yok. Sayfa boyutunu taşma paylı ölçüye ayarlayıp zemini kenara kadar doldurmak en yakın çözüm.

Kırpma işaretleri ne işe yarar

Kırpma işaretleri (crop marks), taşma payının dış köşelerinde duran ince çizgilerdir; bıçağın nereye ineceğini gösterirler. Taşma payı olan bir dosyada kesim çizgisi görünmez hale gelir — çünkü tasarım kenardan taşmıştır. Kırpma işaretleri bu çizgiyi geri kazandırır.

Pratikte: taşma payı ekliyorsan kırpma işaretlerini de ekle. Canva’da bu iki seçenek zaten tek kutuda birlikte gelir. Illustrator ve InDesign’da PDF’e aktarırken “İşaretler ve Kanamalar” sekmesinden ayrıca işaretlenir.

Dikkat edilecek tek şey, işaretlerin tasarımın içinde kalmaması. Kendi çizdiğin köşe çizgileri kırpma işareti sayılmaz ve baskıda tasarımın parçası olarak basılır.

Çift yüz baskıda taşma payı

Çift yüz basılan bir davetiyede taşma payı iki yüz için de ayrı ayrı gerekir ve iki yüzün hizası önem kazanır. Kağıt makinede döndürülürken bir milimetre kayabilir; bu yüzden ön ve arka yüzde tam kenara oturan çerçeveler kullanıyorsan iki yüz arasında görünür bir hiza farkı çıkabilir. Çözüm, arka yüzde kenar öğelerini biraz daha içeride tutmak.

Diğer ebatlarda taşma payı

Bu yazıdaki 3 mm kuralı davetiye ve kart ürünleri için geçerli. Ürün ebatlarının tam listesi ve hangi zarfla eşleştiği davetiye ebatları yazısında; dosyanın geri kalan teknik gereklilikleri ise baskıya hazır dosya rehberinde.

Yaygın hatalar

• Taşma payını sonradan büyüterek eklemek. Tasarımı hazırlayıp sonra %103 büyütmek yazıları da büyütür ve düzeni bozar. Taşma payı baştan planlanır.
• Taşma payını beyazla doldurmak. Renkli zeminli bir tasarımda taşma alanını beyaz bırakırsan hiçbir işe yaramaz; zemin rengi o alana da devam etmelidir.
• Kırpma işaretlerini görselin içine basmak. Kırpma işaretleri kesim alanının dışında olmalıdır; tasarımın içinde çizgi olarak durmamalıdır.

Dosyanda taşma payı yoksa bu, siparişini engelleyen bir durum değil — baskıya hazırlama hizmetiyle tasarımın kenarları uzatılarak pay eklenebilir.

Sık sorulan sorular

Taşma payı kaç mm olmalı?

Standart davetiye ve kartlarda her kenarda 3 mm. Küçük etiketlerde (5 × 5 cm ve altı) 2 mm yeterlidir. Büyük formatlarda ve afişlerde 5 mm kullanılır.

Taşma payı ile güvenli alan aynı şey mi?

Hayır. Taşma payı kesim çizgisinin 3 mm dışına taşan ve kesilip atılacak fazlalıktır. Güvenli alan ise kesim çizgisinin 5 mm içindeki, yazı koyulmaması gereken tampon bölgedir. İkisi birlikte kullanılır.

Taşma payı olmayan dosya basılabilir mi?

Basılabilir. Zemin beyazsa hiçbir fark olmaz. Renkli zeminlerde ise kenarda ince beyaz çizgi riski doğar; bu durumda ya tasarım hafifçe büyütülür ya da kenarlar uzatılarak pay oluşturulur.

Bleed ne demek?

Bleed, taşma payının İngilizcesidir. Tasarım programlarında ve baskı dosyası ayarlarında bu terimle karşılaşırsın; “bleed: 3 mm” ile “taşma payı: 3 mm” aynı şeydir.

A6 davetiye için tasarımı kaç santimde hazırlamalıyım?

11,1 × 15,4 cm. Bu, 10,5 × 14,8 cm’lik A6 ebadına dört kenardan 3’er mm eklenmiş halidir. Yazılarını dış kenardan 8 mm içeride tut.